Ze względu na szerokie spektrum oddziaływania konopi medycznych, zakres wskazań jest bardzo szeroki. Należy dobrać odpowiednią proporcję THC do CBD w indywidualnym przypadku (według Information for Health Care Professionals, Ministerstwo Zdrowia Canada, October 2018):

• medycyna paliatywna
• jakość życia w wielu stanach chorobowych
• nudności i wymioty indukowane chemioterapią
• zespól zmęczenia (fatigue syndrom)
• choroby neurologiczne: SM, SLA, uraz rdzenia kręgowego, Padaczka, inne choroby i objawy: dystonia, choroba Huntingtona, choroba Parkinsona, zespół Tourettea, choroba Alzheimera i demencja.
• u dzieci: padaczka lekooporna, autyzm, ADHD
• leczenie bólu (przewlekłe neuropatie zapalne, ból neuropatyczny, ból nowotworowy, bóle głowy i migrena)
• terapia uzależnienia od opioidów, objawy abstynencji alkoholowej i od opiatów
• jaskra, astma
• zaburzenia snu
• zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i zapalenia stawów
• stres i zaburzenia psychiczne: lęk i depresja (CBD)
• w psychiatrii: zespól stresu pourazowego, schizofrenia i psychozy (CBD)
• stany zapalne: skóry, układu żołądkowo-jelitowego (zespól drażliwego jelita, choroba Crohn,a, colitis ulcerosa), choroby wątroby (zapalenie, stłuszczenie, encefalopatia wątrobowa)
• zespoły metaboliczne: otyłość, cukrzyca (CBD)
• choroby trzustki (zapalenie, otyłość)
• właściwości antyneoplastyczne

Konopie medyczne stosuje się jako lek drugiego, trzeciego rzutu, jak wyczerpano inne opcje leczenia, pod kontrolą specjalisty leczącego chorobę podstawową.

Konopie w Polsce uprawiane były przez setki lat prawie w każdym gospodarstwie – głównie jako źródło włókna, oleju (m.in. do oświetlenia, produkcji mydeł; źródło NNKT), nasiona do celów kulinarnych (zupa siemieniatka w wigilię Bożego Narodzenia; łochdziaki – pierożki z farszem z nasionami konopi)
Stosowano je jako lek: przeciwzapalny, przeciwbólowy, olejek konopny – działanie bakteriostatyczne

Działanie konopi

W konopiach indyjskich a dokładnie w żywicy niezapylonych kwiatostanów żeńskich znajduje się około 120 cennych fitokannabinoidów. W konopiach indyjskich odnajdziemy:

• Zespół około 500 związków!!!
• Związki z 18 różnych grup chemicznych
• Trzy podstawowe grupy związków czynnych to:
• • Fitokannabinoidy (ok120)
  • Terpenoidy
  • Flawonoidy – flawony (kannflawin A i B) i flawonole
• węglowodory
• kwasy tłuszczowe
• steroidy
• związki heterocykliczne zawierające w strukturze azot

Fitokannabinoidy oddziaływują na nasz układ endokannabinoidowy (ECS).

ENDOKANNABINOIDOWY FIZJOLOGICZNY UKŁAD KONTROLI (EPCS) wpływa na:

• pamięć
• percepcję bólu
• apetyt, trawienie
• czynności odruchowe
• odpowiedź immunologiczną
• ciśnienie krwi
• rozwój kości
• ochronę tkanek nerwowych

Ważnymi związkami są:

• Δ-8-tetrahydrokannabinol (Δ-8-THC)
• Kwas tetrahydrokannabinolowy A (THCA-A)
• Kwas tetrahydrokannabinolowy B (THCA-B)
• Kannabidiol (CBD)
• Kannabichromen (CBC)
• Kannabinol (CBN)
• Kannabitriol (CBT)
• Kannabicyklol (CBL)
• Kannabinodiol (CBND)
• Tetrahydrokannabiwarin (THCV)

THC

• przeciwlękowe / uspokajające – w niskich dawkach (CB1)
• przeciwbólowe (CB1)
• przeciwdrgawkowe (CB1)
• pobudzające apetyt (CB1)
• przeciwwymiotne (CB1)
• przeciwzapalne i immunosupresyjne (CB2)

CBD

• przeciwpadaczkowe
• przeciwbólowe
• przeciwpsychotyczne
• przeciwlękowe
• przeciwnowotworowe
• przeciwzapalne
• pobudzające nastrój, napęd
• pobudzające metabolizm, zwiększające wrażliwość tkanek na insulinę

… do terapii THC

1. Przeciwwskazania bezwzględne
   • Czynne zaburzenia psychotyczne lub wywiad w kierunku schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych – THC może indukować epizody psychotyczne, zaostrzać objawy wytwórcze oraz przyspieszać manifestację kliniczną psychozy u osób predysponowanych genetycznie.
   • Ciężkie, niestabilne choroby układu sercowo-naczyniowego:
     • Świeży zawał mięśnia sercowego (do 6 miesięcy) lub niestabilna choroba wieńcowa.
     • Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze.
     • Złożone, istotne hemodynamicznie zaburzenia rytmu serca (THC powoduje tachykardię i wahania ciśnienia tętniczego, w tym hipotensję ortostatyczną).
   • Ciąża i okres karmienia piersią – kannabinoidy przenikają barierę łożyskową oraz do mleka matki, wpływając negatywnie na neurogenezę i rozwój ośrodkowego układu nerwowego płodu/noworodka.
   • Nadwrażliwość / alergia na kannabinoidy, terpeny lub nośniki zawarte w preparacie.
2. Przeciwwskazania względne (wymagające szczególnej ostrożności i monitorowania)
   • Ciężkie zaburzenia osobowości oraz skłonność do uzależnień (wywiad SUD – Substance Use Disorder) – ryzyko uzależnienia psychicznego i nadużywania.
   • Aktywne stany lękowe i depresyjne o ciężkim nasileniu – wyższe dawki THC mogą działać proglękowo (efekt bifazowy) i nasilać objawy dysforyczne.
   • Wiek poniżej 18. roku życia – ze względu na trwający proces mielinizacji i dojrzewania układu nerwowego (wyjątek stanowią ściśle określone wskazania neurologiczne i onkologiczne pod nadzorem specjalistycznym).
   • Ciężka niewydolność wątroby lub nerek – zaburzony metabolizm wątrobowy (CYP2C9, CYP3A4) i eliminacja metabolitów.

… do terapii CBD

Kannabidiol charakteryzuje się znacznie wyższym profilem bezpieczeństwa neuropsychiatrycznego, jednak posiada swoiste ograniczenia kliniczne:

1. Przeciwwskazania bezwzględne
2. • Ciężkie, ostre uszkodzenie wątroby – zwłaszcza z istotnym podwyższeniem enzymów aminotransferaz (AlAT/AspAT > 3–5-krotność normy) oraz bilirubiny; wysokie dawki CBD mogą wykazywać hepatotoksyczność.
   • Ciąża i laktacja – brak wystarczających danych potwierdzających pełne bezpieczeństwo kliniczne dla rozwoju płodu.
   • Nadwrażliwość na CBD lub substancje pomocnicze.
3. Przeciwwskazania względne

• • Przewlekłe choroby wątroby w stadium wyrównanym – wymagają redukcji dawki wyjściowej oraz regularnego monitorowania panelu wątrobowego.
  • Jednoczesna terapia lekami przeciwpadaczkowymi obciążającymi wątrobę (np. kwas walproinowy) – istotny wzrost ryzyka uszkodzenia hepatocytów.
    Interakcje farmakokinetyczne (układ Cytochromu P450)

Interakcje farmakokinetyczne (Układ Cytochromu P450

Zarówno THC, jak i CBD podlegają intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu i są silnymi inhibitorami/substratami izoenzymów cytochromu P450 (CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19):

Ograniczenia funkcjonalno-prawne (aspekt praktyczny)

Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn: terapia preparatami zawierającymi THC stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do kierowania pojazdami mechanicznymi w okresie jego obecności we krwi i działania psychoaktywnego (spowolnienie czasu reakcji, zaburzenia koordynacji psychoruchowej i percepcji przestrzennej).

Leczenie jest bezpieczne
Terapia THC oraz CBD równi się znacząco – THC jest związkiem psychoaktywnym i może powodować zaburzenia ze strony układu nerwowego i układu krążenia (zwykle przejściowe, przy wprowadzaniu terapii), natomiast terapia CBD jest bardzo bezpieczna, ma dobry profil bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo CBD – raport WHO (czerwiec 2018).

Indeks terapeutyczny (IT) leku to stosunek dawki śmiertelnej do dawki skutecznej leczniczo. Kannabinoidy posiadają wysoki indeks terapeutyczny, wynoszący 1000:1, w przeciwieństwie do opioidów, które mają względnie niski indeks terapeutyczny (70:1), a tym samym wysoką potencjalną toksyczność. (Gable 2006).

Skutki uboczne dotycza użytkowników „rekreacyjnych”, nie obserwuje się ich w badaniach klinicznych. Ostre działania niepożądane zażywania konopi występują głównie ze strony ośrodkowego układu nerwowego: zawroty głowy, zmęczenie, senność, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia pamięci krótkotrwałej oraz przetwarzania informacji, zmieniony osąd, trudności w skupieniu uwagi.

Więcej informacji na temat skutków ubocznych w Information for Health Care Professionals: Cannabis (marihuana, marijuana) and the cannabinoids; Section 7.0, Adverse Effects ((Health Canada 2013).

Pozostałe działania niepożądane to objawy ze strony układu krążenia. Obejmują one tachykardię, obwodowe rozszerzenie naczyń krwionośnych z niedociśnieniem ortostatycznym oraz nadciśnieniem tętniczym w pozycji leżącej.

Objawy odstawienia związane z fizycznym uzależnieniem pojawiają się po 1-2 dniach od momentu zaprzestania stosowania konopi i ustępują w przeciągu 1-2 tygodni (Budney et al. 2004; Health Canada 2013).

Pacjent może otrzymać zaświadczenie o włączeniu konopi medycznych, w przypadku leczenia odmianą bogata w THC obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Na konsultację należy zabrać aktualne wyniki badań, karty informacyjne leczenia szpitalnego, na miejscu zostanie pacjent poproszony o wypełnienie ankiet dotyczących bólu, stanu zdrowia.